Srbija je zemlja sa najvećim opštinama (prosek 50 000 stanovnika),ali Srbija nije oduvek imala ovakav sistem, do takvog sistema se došlo pedesetih godina prošlog veka.
Bivša FNRJ je do 1955. godine imala 3900 opština i višestepenost lokalne samouprave kroz podelu na okruge i srezove, ali takav sistem koji je u sebi imao demokratske vrednosti zasnovane na evropskoj tradiciji je ukinut i došlo je do veštačkog ukrupnjavanja opština. Umesto 3900 opština koliko je imala bivša FNRJ nastalo je svega 500 opština, a od toga u Srbiji sa 2000 smanjeno je na 190 opština.
Kneževina Srbija po podacima iz 1878. godine je imala 2000 opština, a bila je duplo manja zemlja po površini od današnje Srbije.
Reforma političko-teritorijalne podele, koja se po mnogim autorima čini nužnom i za koju postoje ozbiljni razlozi, treba da vodi tkz. srednjem rešenju : napuštanju postojećeg modela koji Srbija trenutno ima prevelikih (mega) opštine, ali ne i vraćanju na tradicionalnu malu opštinu (svako selo opština).
Prema modelu koji je izneo pokojni akademik Miodrag Jovičić Srbiji treba posle sprovedenih reformi teritorijalne organizacije da ima 420 opština, a po njegovim rečima treba izbeći stvaranje mini opština, kakve su nekad postojale i koje ne bi mogle raspolagati ekonomskim, finansijskim, prirodnim i ljudskim potencijalima za zajednice u kojima bi se ostvarilo pravo građana da slobodno i efikasno obavljaju javne poslove.
Pri stvaranju novih opština u Srbiji treba voditi računa o nekoliko stvari: o istorijskim, kulturnim, ekonomskim, kadrovskim i teritorijanim aspektima kako bi nove opštine koje nastanu bile utemeljene baš po tim kriterijumima.
homogenost lokalne zajednice i osećaj pripadnosti toj lokalnoj samoupravi.
Opština savremenog doba mora da bude dovoljno velika da ima odgovarajuće kadrove i sredstva za njeno funkcionisanje, ali i da bude dovoljno mala da bi sačuvala atmosferu i duh zajednice u kojoj svaki građanin oseća da ima mogućnosti da bude politički ostvaren.
Sadašnja organizacija opština u Srbiji nije do kraja usaglašena sa stanovišta prava i potreba građana na lokalnu samoupravu koje Ustav definiše, ali ni sa stanovišta evropskih tendencija kroz Evropski povelju o lokalnoj samoupravi. U 72 opštine živi skoro više od polovine ukupnog stanovništva, dok u preostalom broju opština (95) manji broj stanovnika
Sa tog stanovišta jasne su i prednosti i mane ovakve organizacije.
U velikim aglomeracijama su već formirani moćni privredni centri zbog čega su ta područja pod pritiskom stalnog doseljavanja i potrebe za „pregrejanom” infrastruktorom, a dok u onim, maloljudnim opštinama, nemoćno gledaju svakodnevno odseljavanje i pražnjenje svojih područja.
Srbiji kao državi je preko potrebna nova teritorijalna organizacija, kao i stvaranje novih lokalnih samouprava.
Srđan Stanković,
Predsednik OO Stara Pazova
Izgled regionalizovane Srbije kakvu predlažu Ujedinjeni Regioni Srbije
Tweet
